अनाहत भाग 3

कालगर्भ 

अनाहत

भाग ३: वारीतील सावली

भाग २ च्या शेवटी आपण बघितलं की वैदर्भी एका अत्यंत भयानक वळणावर येऊन थांबली होती. 

त्या काळ्याकुट्ट, निर्मनुष्य शेतात, विहिरीच्या काठावर वैदर्भी गोठून उभी होती. तिच्या पाठीमागे उभी असलेली ती धिप्पाड, काळी सावली आणि तिच्या हातातील ती जुनी तलवार... हे सगळं एखाद्या भयानक स्वप्नासारखं होतं. 

त्या सावलीच्या डोळ्यांतून जणू क्रोधाच्या ठिणग्या पडत होत्या.

 वैदर्भीच्या गळ्यातला तो काळा वळ आता एखाद्या तापलेल्या लोखंडासारखा जळू लागला. तिला जाणवलं की ही सावली दुसरी कोणी नसून मागच्या जन्मी विठ्ठलदासचा जीव घेणारा तो क्रूर 'सावकार' किंवा त्याची ती असुरी ऊर्जा होती, जी अजूनही त्या अपूर्ण पैठणीचा पाठलाग करत होती.

"कोण... कोण आहात तुम्ही?" वैदर्भीच्या आवाजातील थरकाप त्या शांततेत घुमला.

त्या सावलीने हातातील तलवार हवेत उगारली. 

तलवारीच्या पात्यावर चंद्राचा प्रकाश पडला आणि एक थंड चमक वैदर्भीच्या डोळ्यांवर पडली. ती सावली मानवी आवाजात नाही, तर एखाद्या सुकलेल्या पानांच्या सळसळीसारख्या आवाजात बोलली— "रुक्मिणी... ती पैठणी कधीच पूर्ण होणार नाही. विठ्ठलचा वंश मी तेव्हाच संपवला होता, आणि आज त्याचा अंशही मिटवून टाकीन!"

तलवार खाली येणार, इतक्यात वैदर्भीच्या हातातील त्या ट्रॅव्हल बॅगमध्ये, जिथे ती पैठणी साडी ठेवली होती, अचानक एक तीव्र 'धूप-छाव' रंगाचा जांभळा-पोपटी प्रकाश निर्माण झाला. साडीतून निघणाऱ्या त्या दैवी प्रकाशामुळे ती काळी सावली दोन पावले मागे सरकली. तिला जणू त्या प्रकाशाची बाधा होत होती.

"नाही... हा प्रकाश... तो अजूनही तिच्या पाठीशी आहे!" ती सावली वेदनेने ओरडली आणि काही सेकंदांतच ती शेतातील अंधारात धुक्यासारखी विरघळून गेली.

वैदर्भी जमिनीवर कोसळली. तिचा श्वास जोरात चालला होता. बॅगमधला तो प्रकाश हळूहळू शांत झाला.

 वैदर्भीच्या लक्षात आले की ती साडी नुसती शापित नाही, तर ती तिचे रक्षणही करत आहे. ती कशीबशी उठली, बॅग घट्ट छातीशी कवटाळली आणि अंधारात चाचपडत पुन्हा वारीच्या तळाकडे धावली. जेव्हा ती वारकऱ्यांच्या गर्दीत, त्या भगव्या पताकांच्या प्रकाशात आली, तेव्हा कुठे तिचा जीव भांड्यात पडला.

रात्र सरली. 

पालखीचा दुसरा दिवस सुरू झाला. वारी आता पुणे ओलांडून सासवडच्या दिशेने, म्हणजेच अवघड अशा दिवे घाटात प्रवेश करत होती.

हजारोंचा जनसागर, हातात टाळ-मृदंग, डोक्यावर तुळशीवृंदावन घेतलेल्या माऊल्या आणि 'ज्ञानोबा-तुकाराम'चा अखंड गजर. घाटाच्या वळणावळणावर चालताना वैदर्भीचे पाय आता पूर्णपणे सुजले होते. 

कुठे ती मुंबईच्या वातानुकूलित खोलीत राहणारी, जिममध्ये जाणारी मुलगी, अन् कुठे हा वारीचा प्रवास. 

वारीतल्या या खडतर प्रवासाने तिचे शरीर थकून गेले होते. मात्र, तिचे मन एका वेगळ्याच ऊर्जेने चालत होते. प्रत्येक पावलासोबत तिला जाणवत होतं की ती वैदर्भी म्हणून नाही, तर 'रुक्मिणी' म्हणून त्या विठ्ठलदासच्या शोधात चालत आहे.

चालता चालता तिच्या शेजारी एक पन्नाशीच्या अंधाऱ्या रंगाची, साधी वारकरी महिला चालू लागली. तिच्या कपाळावर बुक्का होता आणि डोळ्यात एक अनामिक माया होती. तिने वैदर्भीची अवस्था पाहिली आणि ती माऊली म्हणाली, "काय ग पोरी, पाय लय दुखायला लागले व्हय? वारी सोपी नसती पोरी. मनात कायतरी मोठं संकट घेऊन चाललीयेस काय?"

वैदर्भीने त्या माऊलीकडे पाहिले. तिच्या मनातली भीती अनावर झाली होती. 

ती म्हणाली, "माऊली, मला एका अशा गोष्टीचा शोध घ्यायचा आहे जी शंभर वर्षांपूर्वी अपूर्ण राहिली होती. मला विठ्ठलदास नावाच्या एका विणकराचा शोध घ्यायचा आहे."

ते नाव ऐकताच त्या माऊलीचे पाऊल थबकले. तिने वारीच्या गर्दीत एका बाजूला येऊन वैदर्भीचा हात पकडला. तिने वैदर्भीच्या गळ्यातील तो काळा वळ पाहिला. 

माऊलीचा चेहरा गंभीर झाला. ती हळू आवाजात म्हणाली, "विठ्ठलदास? पोरी, तू त्या दुर्दैवी आत्म्याचा शोध घेतीयेस? माझ्या सासरच्या घराण्यात पिढ्यानपिढ्या एक गोष्ट सांगितली जाते. विठ्ठलदास जेव्हा वारला, तेव्हा त्याचा जीव त्या पैठणीत अडकला. पण त्याहून मोठी गोष्ट म्हणजे, त्या सावकाराने विठ्ठलदासला मारून ती पैठणी ज्या लाकडी पेटीत बंद केली होती, ती पेटी त्याने एका शापित विहिरीत टाकून दिली होती. त्या विहिरीला 'रक्तविहीर' म्हणतात, जी वाटेत जेजुरीच्या पुढे एका जंगलात आहे."

वैदर्भीचे डोळे मोठे झाले. "पण माऊली, ती साडी तर माझ्याकडे आहे! ती मला एका ऑनलाईन स्टोअरमधून मिळाली."

माऊलीने डोक्याला हात लावला. "याचा अर्थ दगडूने ती विहीर उकरून ती पेटी चोरली! पोरी, ती साडी जरी तुझ्याकडे आली असली, तरी विठ्ठलदासच्या रक्ताने माखलेला तो पाचूचा मणी अजूनही त्याच विहिरीच्या तळाशी आहे. जोपर्यंत तो मणी त्या साडीच्या पदरावर बसत नाही, तोपर्यंत विठ्ठलदासला मोक्ष मिळणार नाही, आणि तो सावकार त्याचा पिच्छा सोडणार नाही. पण त्या विहिरीकडे जाणे म्हणजे मृत्यूला आमंत्रण देणे आहे."

वैदर्भीने बॅगकडे पाहिले. तिला कळून चुकले की काल रात्री स्वप्नात किंवा भासात विठ्ठलदासने तिला विहिरीचे जे दृश्य दाखवले होते, ती हीच 'रक्तविहीर' होती.

वारीचा मुक्काम पुढे जेजुरीला झाला. 'येळकोट येळकोट जय मल्हार'च्या जयघोषाने आणि भंडाऱ्याच्या पिवळ्या धुक्याने संपूर्ण जेजुरी न्हाऊन निघाली होती. सर्व वारकरी खंडोबाच्या दर्शनात आणि भजनात लीन होते.

रात्रीचे बारा वाजले होते. वैदर्भीला माहिती होते की तिला वारी सोडून त्या जंगलातल्या विहिरीकडे जावे लागेल. तिने माऊलीने सांगितलेला रस्ता लक्षात ठेवला होता. वारीतील सर्वजण झोपलेले असताना, वैदर्भी शांतपणे तंबूतून बाहेर पडली. जेजुरीच्या डोंगराच्या पाठीमागे असलेल्या एका जुन्या, काटेरी जंगलाच्या वाटेने ती चालू लागली. तिच्या हातात फक्त मोबाईलची फ्लॅशलाईट होती.

जंगलात कमालीची शांतता होती. घुबडांचे आवाज आणि वाळलेल्या पानांचा आवाज येत होता. चालता चालता साधारण एक तासानंतर, तिला जंगलाच्या मध्यभागी एक जुनी, दगडांनी बांधलेली विहीर दिसली. विहिरीच्या कडेला जुनी झाडे वाढली होती. तीच ती रक्तविहीर होती.

वैदर्भी विहिरीच्या काठावर गेली. तिने मोबाईलचा प्रकाश विहिरीच्या आत टाकला. विहीर खूप खोल होती, पण आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे त्यात पाणी नव्हते, तर फक्त सुका पालापाचोळा आणि काळी माती होती.

वैदर्भीने तिच्या झोळीतून ती 'धूप-छाव' पैठणी साडी बाहेर काढली आणि विहिरीच्या काठावर ठेवली. "विठ्ठलदास... मी आले आहे. तुझी रुक्मिणी आली आहे. तुझा मणी कुठे आहे मला सांग," ती आर्ततेने म्हणाली.

तिने साडी ठेवताच, विहिरीच्या तळातून एक मंद स्वर ऐकू येऊ लागला. हळूहळू विहिरीच्या आतून एक काळा धूर वर येऊ लागला. 

वैदर्भी घाबरून मागे सरकली. पण तो धूर भयानक नव्हता, तर त्या धूरातून पुन्हा एकदा तुळशीचा आणि चंदनाचा सुवास दरवळू लागला होता.

विहिरीच्या तळातील माती आपोआप बाजूला होऊ लागली आणि तिथून एक लहान, हिरव्या रंगाचा प्रकाश चमकू लागला. तोच तो पाचूचा मणी होता! जो शंभर वर्षांपासून विठ्ठलदासच्या रक्ताची साक्ष देत तिथे पडला होता.

वैदर्भीच्या चेहऱ्यावर आनंद पसरला. तिने विहिरीत उतरण्यासाठी तिथे लावलेली एक जुनी दोरी पाहिली. ती दोरी पकडून हळूहळू विहिरीच्या आत उतरू लागली. तिचे हात सोलवटत होते, पण तिने हार मानली नाही. ती विहिरीच्या तळाशी पोहोचली. तिने खाली वाकून तो चमकणारा पाचूचा मणी हातात घेतला. मणी हातात घेताच तिच्या डोळ्यांसमोर विठ्ठलदासचा हसरा चेहरा आला.

"मला मणी सापडला! विठ्ठलदास, आता तुझी साडी पूर्ण होईल!" वैदर्भी आनंदाने ओरडली.

तिने तो मणी आपल्याजवळ असलेल्या बटव्यात ठेवला आणि तो बटवा आकड्यात अडकवला. ती वर येण्यासाठी पुन्हा दोरीकडे वळली. तिने दोरी पकडली आणि वर पाहू लागली.

पण तिची नजर वर जाताच तिच्या तोंडातून किंकाळी फुटली, तिचे अवसानच गळाले.

विहिरीच्या वरच्या काठावर, जिथे तिने ती पैठणी साडी ठेवली होती, तिथे कोणीतरी उभे होते. ती काल रात्रीची सावली नव्हती... तर तो एका जिवंत माणसाचा चेहरा होता. त्याच्या अंगावर डिझायनर कपडे होते, डोळ्यांवर महागडा चश्मा होता आणि त्याच्या चेहऱ्यावर एक क्रूर हास्य होते. त्या माणसाच्या हातात ती पैठणी साडी होती.

त्याने विहिरीच्या आत डोकावून पाहिले आणि तिच्या काळजाचा ठोकाच चुकला. 

तो एका सुशिक्षित, कॉर्पोरेट क्षेत्रातील व्यक्तीच्या टोनमध्ये हसत म्हणाला, "थँक्यू वैदर्भी! या पाचूच्या मण्याची आंतरराष्ट्रीय बाजारात किंमत करोडो रुपये आहे. दगडूने साडी चोरली पण मणी विहिरीतच राहिला होता. मला माहिती होतं की विठ्ठलदासचा आत्मा फक्त तुलाच या मण्यापर्यंत पोहोचवू शकतो. म्हणूनच मी 'मराठा हेरिटेज स्टोअर' नावाने ती फेक वेबसाईट बनवून ती साडी तुझ्यापर्यंत पोहोचवली!"

वैदर्भीने थिजून विचारले, "तू... तू कोण आहेस?"

त्या माणसाने चेहऱ्यावरचा चश्मा काढला. त्याचे डोळे हुबेहूब त्या मागच्या जन्मीच्या क्रूर सावकारासारखे दिसत होते. 

तो म्हणाला, "मी राघवेंद्र सावंत... त्या सावकाराचा पणतू! मागच्या जन्मी माझ्या खापरपणजोबांनी विठ्ठलदासला मारलं, पण मणी मिळाला नाही. या जन्मी मी तुझा वापर करून तो मणी मिळवला."

त्याने विहिरीला बांधलेली ती दोरी हातात घेतली आणि एका झटक्यात ती दोरी वर खेचून घेतली!

दोरी वर ओढताना आकड्यात अडकवलेला बटवा वर ओढला गेला होता. 

मणी बाहेर काढून हातात घेत त्याने तो बटवा जमिनीवर फेकला. 

"राघवेंद्र, नाही!तू अस का करत आहेस ? मला बाहेर काढा!" वैदर्भी विहिरीच्या तळाशी पडून ओरडू लागली.

"बाय बाय वैदर्भी! हा मणी आणि ही पैठणी आता माझी झाली. तू या विहिरीतच विठ्ठलदाससोबत तुझा मागचा जन्म साजरा कर!" राघवेंद्रने क्रूरपणे हसून साडी आणि मणी बॅगेत भरला. तो तिथून निघून गेला. 

विहिरीचा एकमेव मार्ग बंद झाला होता. वैदर्भी त्या खोल, अंधाऱ्या विहिरीच्या तळाशी एकटीच अडकली होती. वरून रात्रीचे आकाश आणि अंधार तिला गिळायला पाहत होता. तिने मोबाईल वरून संपर्क करण्याचा प्रयत्न केला, पण विहिरीच्या आत पडल्यामुळे मोबाईल पूर्णपणे फुटला होता.

पूर्ण शांतता पसरली. वैदर्भी रडू लागली. 

रडता रडता ती म्हणाली, "विठ्ठलदास... मी हरले. मी साडी पूर्ण नाही करू शकले."

इतक्यात, त्या विहिरीच्या भिंतींमधील एका जुन्या ढोलीतून (कोपऱ्यातून) काहीतरी सरपटण्याचा आवाज आला. वैदर्भीने भीतीने तिकडे पाहिले. अंधारात तिला दोन चमकणारे हिरवे डोळे दिसले. पण ते माणसाचे नव्हते, तर एका अवाढव्य, काळ्याभोर जिवंत विषारी नागाचे होते, जो सरळ वैदर्भीच्या दिशेने सरकत येत होता!

पुढील भागात (भाग ४):त्या काळरात्री विहिरीच्या तळाशी नागराजाच्या समोर वैदर्भी स्वतःचा जीव कशी वाचवणार? राघवेंद्र सावंत ती साडी आणि मणी घेऊन कुठे गेला आहे? विठ्ठलदासचा आत्मा वैदर्भीला या मृत्यूच्या विळख्यातून बाहेर काढू शकेल का? जाणून घेण्यासाठी वाचा अनाहत भाग ४

क्रमशः 

12 जून 2026 

नमस्कार मंडळी फक्त 8 भागांची कथा आहे आणि 4 दिवसात संपणार आहे. कारण आधीच लिहून झाली आहे. फॉलो करा सगळे भाग सलग मिळतील. रोज दोन भाग प्रकाशित होतील. 

बाकी सगळं काही दत्तात्रेयार्पणमस्तू!!! शुभं भवतू!!! 

स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल