नक्षत्ररेषा भाग 1

#कालगर्भ

#नक्षत्ररेषा भाग ३.१

 

भाग १: मोडी लिपीतील गुपित

सह्याद्रीच्या डोंगररांगांवर पावसाने आपली दाट चादर

पांघरलेली होती. घाटमाथ्यावरून वाहणारा वारा खिडकीच्या काचांवर असा आदळत होता, जणू आकाशात सुरू असलेल्या एखाद्या महाकाय खगोलीय युद्धाची तो पूर्वकल्पना देत होता.

पुण्याच्या एका कोपऱ्यात असलेल्या जुन्या, ऐसपैस वाड्याच्या खोलीत शरण्या टेबलवर झुकून बसली होती. टेबल लॅम्पच्या पिवळसर प्रकाशाच्या वर्तुळात अनेक जुने नकाशे, खगोलशास्त्राची आधुनिक पुस्तके, क्वांटम फिजिक्सचे ग्राफ्स आणि काही प्राचीन हस्तलिखिते विखुरलेली होती.

शरण्या ही दिसायला अत्यंत शांत, पण डोळ्यांत विश्वाचे रहस्य शोधणारी कमालीची चमक असलेली २४ वर्षांची तरुण खगोलशास्त्रज्ञ होती. लंडनच्या इंपिरियल कॉलेजमधून तिने तिचे उच्च शिक्षण पूर्ण केले होते. 

तिचा पिंड वैज्ञानिक होता, पण तिचे मन नेहमीच एका वेगळ्या तर्काचा वेध घेत होते—तिचा ठाम विश्वास होता की, पाश्चात्त्य विज्ञानाने 'स्पेस-टाईम' आणि 'गुरुत्वाकर्षण लहरीं'चा शोध आता लावला असेल, पण आपल्या पूर्वजांनी हजारो वर्षांपूर्वीच या विश्वाचे गणित अचूक मांडून ठेवले आहे.

तिचे आजोबा, वेदमूर्ती अच्युतराव जोशी, हे संस्कृत आणि मोडी लिपीचे प्रकांड पंडित होते. तीन महिन्यांपूर्वी त्यांच्या आकस्मिक निधनाने शरण्या एकाकी झाली होती. त्यांच्या मागे उरलेल्या जुन्या ग्रंथालयात तिला एक कापडात गुंडाळलेली पोथी सापडली होती. तिची पाने पिवळीधमक पडली होती आणि त्यांचा एक विशिष्ट, जुनाट सुवास खोलीत रेंगाळत होता. ती पोथी साध्या देवनागरीत नव्हती, तर ती अत्यंत क्लिष्ट अशा मोडी लिपीत लिहिलेली होती. ती केवळ धार्मिक पोथी नव्हती, तर त्यात काही भौमितिक आकृत्या आणि ताऱ्यांचे नकाशे होते.

गेल्या महिनाभरापासून शरण्या रात्रंदिवस एक करून त्या मोडी लिपीचा एकेक शब्द उलगडण्याचा प्रयत्न करत होती. आजची रात्र खगोलशास्त्राच्या दृष्टीने अत्यंत दुर्मिळ होती. आज आकाशात 'त्रिनक्षत्ररेषा' जुळून येत होती—रोहिणी, मृग आणि पुष्य... ही नक्षत्रांची मालिका एका सरळ रेषेत येत होती. खगोलीय भाषेत सांगायचे तर, त्यांच्या अक्षांशांमधील अंतर शून्य होणार होते. अशी घटना तब्बल आठशे वर्षांनंतर घडत होती.

तिने हातातील भिंग हस्तलिखिताच्या एका पानावर धरले. आजोबांच्या डायरीच्या मदतीने तिने त्या पानावर लिहिलेल्या मोडी अक्षरांचा मराठी अनुवाद वहीवर लिहायला सुरुवात केली. तिचे बोटे थरथरत होती:

...जेव्हा आकाशात त्रिनक्षत्रांची रेषा काळपुरुषाच्या हृदयाला छेदून जाईल, तेव्हा पृथ्वीवरील गुरुत्वाकर्षणाचे नियम शिथिल होतील आणि काळाचा वेग मंदावेल. सह्याद्रीच्या कुशीत, जेथे चुंबकीय रेषा एकत्र येतात, अशा 'नक्षत्रबिंदू' नामक गुप्त हेमाडपंती मंदिरात एक अष्टकोनी चक्र (आरसा) स्थापित आहे. हा आरसा केवळ धातूचा अथवा काचेचा नसून, तो प्रकाशाचे परावर्तन रोखून काळाला दिशा देणारा 'कालभैरवाचा' नेत्र आहे. हा नेत्र जागृत झाल्यास भूत, वर्तमान आणि भविष्य यांमधील पडदा विरघळून जाईल..."

शरण्याने वाचन थांबवले. तिने कपाळावर आलेला घाम पुसला. "काळाचा वेग मंदावेल? प्रकाशाचे परावर्तन रोखणारा आरसा? म्हणजे ब्लॅक होलसारखी संकल्पना?" एका बाजूला तिचा वैज्ञानिक मेंदू याला 'सायन्स फिक्शन' मानत होता, तर दुसऱ्या बाजूला तिचे खगोलशास्त्रीय गणित सांगत होते की, नक्षत्रांच्या या विशिष्ट स्थितीमुळे पृथ्वीच्या चुंबकीय क्षेत्रात बदल होऊ शकतो.

तिने पुढचे पान उलटले. तिथे एक हाताने काढलेला नकाशा होता—महाबळेश्वर आणि प्रतापगड यांच्या दरम्यान असलेल्या एका अतिशय दुर्गम, दऱ्याखोऱ्यांच्या भागाचा. तिथे एका त्रिकोणी टेकडीच्या खाली एक लहान चिन्ह काढले होते, ज्याच्या खाली लिहिले होते: 'अष्टकोनी भुयार'.

तिने लगेच लॅपटॉपवर उपग्रहाद्वारे घेतलेली चित्रे तपासली. 

आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, गुगल मॅप्सवर त्या विशिष्ट भागावर 'सिग्नल एरर' दाखवत होते. तिथे केवळ दाट ढग आणि झाडी दिसत होती, जणू कोणतीतरी अज्ञात ऊर्जा उपग्रहाच्या लहरींना तिथे पोहोचू देत नव्हती. विज्ञानाचा संकेतही तिथे मिळेनासा झाला होता, आणि हाच 'ब्लाइंड स्पॉट' तिची उत्सुकता ताणत होता.

"जर हे खरं असेल, तर नक्षत्रांची ही युती पहाटे ३ च्या सुमारास सर्वोच्च पातळीवर असेल. मला आत्ताच निघावं लागेल," शरण्याने ठाम निश्चय केला.

तिने आपली ट्रेकिंग बॅग भरली. टॉर्च, कॅमेरा, बॅटऱ्या आणि आजोबांची ती मोडी लिपीतील पोथी घेऊन ती रात्री साडेअकरा वाजता कारने महाबळेश्वरच्या दिशेने निघाली. पाऊस मुसळधार होता. घाटातील वळणांवरून जाताना खाली असलेली दरी काळोखात बुडालेली दिसत होती.

पहाटेच्या सुमारास ती नकाशात दर्शवलेल्या शेवटच्या गावानजीक पोहोचली. पुढे रस्ता नव्हता, फक्त घनदाट जंगल होते. तिने गाडी बाजूला लावली आणि जीपीएस (GPS) ट्रॅकर ऑन केला. पण जंगलात पाऊल टाकताच तिच्या फोनचे नेटवर्क गायब झाले, आणि तिच्या हातातील डिजिटल घड्याळाचा डिस्प्ले अद्भूतपणे फ्लिकर (Flicker) होऊ लागला.

जंगलात एक अनाकलनीय शांतता होती. पाखरांचा आवाज नव्हता, की वाऱ्याची सळसळ नव्हती. एक 'अकोस्टिक व्हॅक्यूम' (ध्वनिशून्य पोकळी) तयार झाली होती. नकाशाच्या साहाय्याने ती पुढे जात असताना, तिला जमिनीवर विखुरलेले जुने पाषाण दिसले. ते साधे दगड नव्हते, त्यावर चुंबकीय क्षेत्र मोजणारे तिचे उपकरण प्रचंड हाय रीडिंग दाखवू लागले.

दोन अवाढव्य खडकांच्या मधून एक अरुंद वाट खाली उतरत होती. शरण्याने आपली टॉर्च ऑन केली. जमिनीतील आर्द्रता वाढली होती. अचानक तिची टॉर्च एका मोठ्या पाषाणावर पडली, ज्यावर मोडी लिपीत कोरीव काम केले होते: 'नक्षत्ररेखाय नमः. येथे विज्ञानाचा अंत आणि अनंताची सुरुवात होते.'

तिच्या अंगावर काटा आला. ती अगदी योग्य ठिकाणी पोहोचली होती. 

पुढे पाऊल टाकताच ती एका महाकाय गुहेच्या तोंडाशी आली. त्या गुहेच्या आत, निसर्गाच्या नियमांना छेद देत एक भव्य, काळ्या पाषाणाचे हेमाडपंती मंदिर उभे होते. मंदिराच्या खांबांवर ताऱ्यांची आणि नक्षत्रांची नकाशे अचूक कोरलेली होती.

मंदिराच्या मुख्य गाभाऱ्यात एक अंधुक, पिवळा प्रकाश थरथरत होता. तिथे एक वृद्ध पुजारी बसले होते. तसेच पांढरेशुभ्र केस आणि मिटलेले डोळे एका अथांग कालखंडाचे साक्षीदार वाटत होते. शरण्याच्या पावलांचा आवाज होऊनही त्यांनी डोळे उघडले नाहीत, उलट ते अत्यंत संथ आवाजात म्हणाले, "लंडनहून सह्याद्रीच्या गर्भापर्यंतचा तुझा प्रवास ठरलेलाच होता, शरण्या! नक्षत्ररेषा पूर्ण होण्यास आता अवघे नऊ मिनिटं शिल्लक आहेत."

शरण्या जागच्या जागी खिळली. "तुम्हाला माझं नाव कसं माहीत?"

पुजाऱ्यांनी डोळे उघडले. त्यांच्या डोळ्यांत मानवी चमक नव्हती, तर एक वेगळेच तेज होते. त्यांनी एक लाकडी पेटी उघडून त्यातून एक वैशिष्ट्यपूर्ण रुद्राक्ष माळ काढली. 

त्या रुद्राक्षांमधून एक मंद, निळसर प्रकाश बाहेर पडत होता.

ते शरण्याच्या जवळ आले आणि ती माळ तिच्या हातात देत म्हणाले, "हा निसर्गाचा चमत्कार नाही, तर ही या मंदिराची 'फ्रीक्वेंसी' आहे. याच्या आत जे भुयार आहे, तिथे काळ स्वतःचे नियम बदलतो. जोपर्यंत तुझं मन शांत होत नाही, तोपर्यंत तुझा मेंदू काळाचा हा दाब सहन करू शकणार नाही. जा, तुझी वेळ सुरू झाली आहे."

शरण्याने ती माळ हातात घेतली. ती माळ हातात घेताच तिच्या मज्जासंस्थेतून विजेचा एक प्रवाह गेल्यासारखा जाणवला. तिच्या कपाळातील वेदना एका क्षणात गायब झाली. तिने गाभाऱ्याच्या पाठीमागे असलेल्या अष्टकोनी गुप्त दरवाजातून खाली जाणाऱ्या पायऱ्या उतरण्यास सुरुवात केली.

भुयाराच्या शेवटी एक विस्तीर्ण खोली होती. खोलीच्या मध्यभागी एका काळ्या पाषाणावर तो 'अष्टकोनी आरसा' ठेवला होता. त्याची चौकट तांब्याची असून त्यावर खगोलीय गणिते कोरलेली होती. पण आरशाच्या काचेत खोलीचे किंवा शरण्याचे प्रतिबिंब दिसत नव्हती; तिथे फक्त एका काळसर, फिरणाऱ्या वायूचे वलय दिसत होते.

तिने आरशासमोर पद्मासन घातले. डोळे मिटून तिने रुद्राक्ष हातात धरले. खोलीतील हवेचा दाब अचानक वाढला, जणू ती समुद्राच्या तळाशी चालली होती.

तिने हळूच डोळे उघडले आणि आरशाकडे पाहिले. जे दृश्य तिच्या समोर होते, त्याने तिच्या वैज्ञानिक बुद्धीच्या ठिकऱ्या उडवल्या.

आरशाच्या आत तिचे प्रतिबिंब नव्हते. तिथे सातशे वर्षांपूर्वीचा काळ जिवंत झाला होता. एका भव्य यज्ञकुंडासमोर एक तेजःपुंज, जटाधारी नाथपंथी योगी पुरुष बसला होता. त्याच्या गळ्यातही अगदी तशीच निळी प्रकाशणारी रुद्राक्ष माळ होती.

अचानक, आरशातील त्या योगी पुरुषाने आपली मान फिरवली आणि थेट शरण्याच्या डोळ्यांत पाहिले. शरण्या श्वास घ्यायचेही विसरली. त्या योगी पुरुषाचा चेहरा... हुबेहूब तिचे मृत आजोबा, अच्युतराव जोशी यांच्या तरुणपणीच्या फोटोसारखा होता!

हे धक्कादायक दृश्य तिथेच संपले नाही. त्या योगी पुरुषाने आरशाच्या आतून आपला उजवा हात पुढे केला. तो हात आरशाच्या काचेचा पृष्ठभाग भेदून प्रत्यक्ष शरण्याच्या जगात, म्हणजेच बाहेर येऊ लागला!

जसा त्याचा हात बाहेर आला, तसे फिजिक्सचे नियम कोलमडले. हवेत तरंगणारा पाण्याचा थेंब हवेतच गोठला. मशालीची जळणारी ज्वाला जागीच स्थिर झाली. शरण्याच्या हातातील घड्याळाचा सेकंदाचा काटा थांबला. संपूर्ण खोलीतील 'एन्ट्रॉपी' आणि 'प्रकाश' गोठला होता... वर्तमानकाळ पूर्णपणे थांबला होता!

आणि आरशातील ती गूढ, प्राचीन सावली आता त्या गोठलेल्या काळाला चिरत प्रत्यक्ष शरण्याच्या गळ्याच्या दिशेने हात पुढे करत होती!

क्रमशः… 30 जून 2026  

विज्ञानाचा तर्क जिथे संपला, तिथे शरण्या आता स्वतःला कशी वाचवणार? जाणून घेण्यासाठी वाचा: भाग २औ

नमस्कार मंडळी 

कालगर्भ सिरीज मधली पुढची कथा आहे 

“नक्षत्ररेषा” … 

आज या कथेचा पहिला भाग प्रकाशित करत आहे. 

ही कथा फेसबुक पेज, ब्लॉग आणि प्रतिलिपी वर वाचण्यास उपलब्ध होईल. 

2016 पासूनचे माझे लिखाण वाचायचे असेल तर ते प्रतिलिपी ह्या अँप वर उपलब्ध आहे. 

बाकी सगळं काही दत्तात्रेयार्पणमस्तु!!! शुभं भवतु!!!

स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल