अनाहत भाग 6

#कालगर्भ 

#अनाहत

भाग ६: शापाचा केंद्रबिंदू

भाग ५ च्या शेवटी आपण बघितलं की त्या अत्यंत धक्कादायक आणि थरारक वळणानंतर, वैदर्भी आता स्वतःच शापाचा केंद्रबिंदू बनली आहे.

राघव कला केंद्राच्या त्या उध्वस्त झालेल्या स्टेजवर वैदर्भी स्वतःच्याच हातांकडे पाहत थिजून उभी होती. तिच्या हाताच्या गोऱ्या त्वचेच्या खालून काळ्या सुताचे धागे सरपटल्यासारखे वर येत होते. नखांचा रंग शाई सांडल्यासारखा काळाभोर पडू लागला होता. तिच्या डोक्यामध्ये एकाच वेळी दोन आवाज घुमत होते — एक आवाज तिचा स्वतःचा, जो भीतीने थरथरत होता; आणि दुसरा आवाज त्या मागच्या जन्मीच्या क्रूर सावकाराचा, जो अट्टहास करत तिच्या आत्म्यावर ताबा मिळवू पाहत होता.

"वैदर्भी... स्वतःवर नियंत्रण ठेव! तुझा आत्मा शुद्ध आहे, त्या असुरी शक्तीला शरण जाऊ नकोस!" समोर उभा असलेला विठ्ठलदासचा तेजस्वी आत्मा व्याकुळतेने ओरडला.

पण वैदर्भीला स्वतःच्या शरीरावरचा ताबा सुटत चालल्यासारखे वाटत होते. तिचे डोळे पूर्णपणे काळे पडू लागले. तिने राघवेंद्रकडे पाहिले, जो लाकडी खांबापाशी रक्ताच्या थारोळ्यात पडला होता. त्याच्या शरीरातून ती तांत्रिक ऊर्जा निघून आता वैदर्भीच्या शरीरात पूर्णपणे स्थिरावली होती. 

हॉलमध्ये उपस्थित असलेले फॅशन डीलर्स आणि पत्रकार आधीच भीतीने पळून गेले होते.

"विठ्ठल... मला... मला वाचव! माझ्या शरीरात काहीतरी ताबा घेत आहे!" वैदर्भीने ओरडण्याचा प्रयत्न केला, पण तिच्या तोंडातून निघणारा आवाज आता तिचा राहिला नव्हता. तो आवाज जड, पुरुषी आणि क्रूर झाला होता.

"रुक्मिणी! शंभर वर्षांपूर्वी तू माझी होऊ शकली नाहीस. या विठ्या ने तुला माझ्यापासून दूर नेलं. पण आज... आज तूच माझं शस्त्र बनली आहेस!" वैदर्भीच्याच तोंडून तो सावकाराचा आत्मा बोलला. 

तिच्या हाताने आपोआप जमिनीवर पडलेली ती अर्धी काळी पैठणी साडी उचलली. साडी हाताला लागताच तिच्या शरीरातील काळी ऊर्जा अधिकच वाढली.

विठ्ठलदासने तिचा हात पकडण्याचा प्रयत्न केला, पण तो एक आत्मा होता. वैदर्भीच्या शरीराभोवती असलेल्या त्या गडद, तामसी वलयाला तो पार करू शकला नाही.

 एका प्रचंड झटक्याने विठ्ठलदास मागे फेकला गेला.

"वेळ संपत चालली आहे रुक्मिणी... आषाढी एकादशीचा हाच तो सूर्य आहे, जो आपल्या नाशाची साक्ष देईल!" वैदर्भीच्या शरीराने विक्षिप्तपणे हसत हॉलबाहेर धाव घेतली. तिच्या पायांना आता मानवी मर्यादा उरल्या नव्हत्या. ती वाऱ्याच्या वेगाने हॉलबाहेर पडली आणि पंढरपूरच्या गर्दीत कुठेतरी नाहीशी झाली.

दुपारचे दोन वाजले होते. 

पंढरपुरात उन्हाचा कडाका वाढला होता, पण चंद्रभागेच्या वाळवंटात मात्र एक अनाकलनीय अस्वस्थता पसरली होती.

वैदर्भी स्वतःचे भान हरवून पंढरपूरच्या जुन्या गल्ल्यांमधून चालत होती. तिच्या डोक्यात सतत दोन विचारांचे युद्ध सुरू होते. जेव्हा तिला स्वतःचे भान यायचे, तेव्हा ती रडायची, "मी मुंबईला माझ्या घरी का नाही राहिले? मी कशाला या साडीच्या नादाला लागले?" पण दुसऱ्याच क्षणी ती सावकाराची ऊर्जा तिच्या बुद्धीवर ताबा मिळवायची. तिची नजर समोरून जाणाऱ्या वारकऱ्यांवर पडायची, तेव्हा तिच्या मनात त्या भोळ्याभाबड्या लोकांबद्दल प्रचंड राग निर्माण व्हायचा.

चालता चालता ती चंद्रभागा नदीच्या एका निर्जन घाटावर पोहोचली, जिथे जुन्या काळची एक पडकी 'सतीची छत्री' (स्मारक) होती. तिथे माणसांची वर्दळ नव्हती. वैदर्भी तिथे एका दगडावर बसली आणि रडू लागली.

"वैदर्भी..." मागे पुन्हा तोच शांत, सुगंधी आवाज आला.

तिने मागे पाहिले. विठ्ठलदास तिथे उभा होता. त्याच्या चेहऱ्यावर रागाचा एकही लवलेश नव्हता, फक्त अथांग प्रेम आणि काळजी होती.

"तू इथे का आलास विठ्ठलदास? मी तुझा घात केला. मी तो चुकीचा मणी बसवून त्या नराधमाला जिवंत केलं. आता मी स्वतः नष्ट होणार आहे, आणि तुलाही कधी मोक्ष मिळणार नाही," वैदर्भीने गुडघ्यात डोके घालून रडत म्हटले.

विठ्ठलदास तिच्याजवळ गुडघ्यांवर बसला. त्याने हवेतच आपला हात तिच्या चेहऱ्याजवळ नेला. "यात तुझा काहीच दोष नाही ग. तो राघवेंद्र सावंत आणि त्याचा खापरपणजोबा, यांनी रचलेला हा शंभर वर्षांचा कपटजाल होता. तू तर फक्त माझ्या प्रेमापोटी आणि ऋणानुबंधांमुळे इथे ओढली गेलीस. पण लक्षात ठेव, जोपर्यंत तुझा स्वतःचा विठ्ठलावर आणि माझ्यावर विश्वास आहे, तोपर्यंत तो सावकार तुझा आत्मा पूर्णपणे गिळू शकत नाही."

"पण आता यातून बाहेर पडण्याचा मार्ग काय? साडी तर फाटली आहे, मणी माझ्या शरीरात भिनला आहे," वैदर्भीने हताशपणे विचारले.

विठ्ठलदास गंभीर झाला. "एकच अंतिम मार्ग आहे वैदर्भी. त्या सावकाराच्या आत्म्याला वाटलं होतं की तो तुझा वापर करून माझा सूड घेईल. पण त्याला हे माहीत नाही की, विठ्ठल विणताना मी त्या साडीमध्ये फक्त कापड विणलं नव्हतं, तर माझा स्वतःचा प्राण विणला होता. जर ती साडी पुन्हा अखंड झाली, तर त्या साडीची दैवी ऊर्जा तुझ्या शरीरातील त्या काळ्या शक्तीला ओढून घेईल आणि तिला कायमचं भस्म करून टाकेल."

"पण साडी तर दोन तुकड्यांमध्ये फाटली आहे! ती जोडणार कशी? आणि तो चौथा धागा... तो अभंग कोणता आहे?" वैदर्भीने घाईने विचारले.

विठ्ठलदासने आकाशाकडे पाहिले. सूर्य आता मावळतीकडे झुकू लागला होता. "त्या अभंगाचं शेवटचं कडवं माझ्याकडे आहे. पण साडी जोडण्यासाठी आपल्याला रुक्मिणी मातेच्या गाभाऱ्यातील समईतील वात' लागेल. त्या समईच्या पवित्र तेलाने आणि प्रकाशानेच हे दोन तुकडे पुन्हा एकत्र जोडले जाऊ शकतात. पण आज आषाढी एकादशी आहे. मंदिराच्या गाभाऱ्यात कडक सुरक्षा आहे. तिथे सामान्य माणसाला आजच्या दिवशी प्रवेश मिळणं अशक्य आहे."

वैदर्भी उठून उभी राहिली. तिच्या डोळ्यांत आता फॅशन डिझायनर वैदर्भीचा करारीपणा आणि मागच्या जन्मीच्या रुक्मिणीचे विठ्ठलप्रेम एकत्र चमकत होते. "अशक्य गोष्टींना शक्य करणं, याचंच नाव वारी आहे ना विठ्ठलदास? मी गाभाऱ्यात जाईन. तू मला फक्त साथ दे."

रात्रीचे नऊ वाजले होते. विठ्ठल मंदिराभोवती भक्तांची किलोमीटर लांब रांग लागली होती. पोलीस, सुरक्षारक्षक आणि देवस्थान समितीचे कर्मचारी डोळ्यात तेल घालून पहारा देत होते.

वैदर्भीने तिच्या झोळीत साडीचे ते दोन्ही तुकडे ठेवले होते. तिच्या शरीरातील ती काळी ऊर्जा रात्रीच्या अंधारात अधिकच बळावत होती. तिचे शरीर आतून उष्णतेच्या लाटा सहन करत होते, पण ती वारीच्या गर्दीत सामील झाली. 

विठ्ठलदास एका अदृश्य सावलीसारखा तिच्या सोबत चालत होता.

मंदिराच्या मुख्य प्रवेशद्वारापाशी पोहोचताच, तिथल्या एका सुरक्षा रक्षकाला वैदर्भीच्या चालण्यात काहीतरी विचित्र जाणवले. तिचे डोळे आणि तिच्या गळ्यावरचा तो काळा वळ पाहून त्याने तिला थांबवले. "मॅडम, जरा थांबा. तुमच्या बॅगेत काय आहे? आणि तुमची तब्येत ठीक नाहीये, तुम्ही रांगेतून बाहेर या."

त्याच्या स्पर्शाने वैदर्भीच्या शरीरातील सावकाराचा आत्मा खवळला. वैदर्भीचा हात आपोआप त्या रक्षकाचा गळा दाबण्यासाठी पुढे सरसावला.

"नाही! थांब रुक्मिणी! स्वतःवर ताबा ठेव!" विठ्ठलदासचा आवाज तिच्या डोक्यात ओरडला.

वैदर्भीने पूर्ण शक्तीनिशी स्वतःचा हात मागे खेचला. 

तिने रक्षकाकडे पाहून हात जोडले, "दादा, माझी तब्येत ठीक नाहीये. मला फक्त एकदा माऊलीच्या चरणी डोकं टेकवू द्या. प्लीज मला जाऊ द्या." तिच्या डोळ्यांतील खरे अश्रू पाहून त्या रक्षकाचे हृदय वितळले. त्याने तिला व्हीआयपी गेटमधून थेट गाभाऱ्याच्या दिशेने जाण्याची परवानगी दिली.

वैदर्भी विठ्ठल मंदिराच्या त्या अरुंद, दगडी गाभाऱ्यात पोहोचली. समोर विठ्ठलाची ती कटीवर हात ठेवलेली सावळी, सुंदर मूर्ती उभी होती. मूर्तीकडे पाहताच वैदर्भीच्या शरीरातील ती काळी ऊर्जा वेदनेने तडफडू लागली. तिच्या तोंडून मंद किंकाळ्या निघू लागल्या, पण भोवतालच्या भजनाच्या आवाजात त्या दबल्या गेल्या.

तिथून पुन्हा ती रुक्मिणी मातेच्या मंदिरात पोहोचली. 

गाभाऱ्यात पुजाऱ्यांची लगबग सुरू होती. मातेच्या मूर्ती शेजारीच सोन्याची एक मोठी, जुनी समई शांतपणे जळत होती. तिचे पवित्र तेल सुवासिक होते.

वैदर्भी मूर्तीसमोर नतमस्तक झाली. तिने पुजाऱ्यांचे लक्ष चुकवून घाईघाईने झोळीतून साडीचे ते दोन तुकडे काढले आणि ते गाभाऱ्याच्या जमिनीवर ठेवले. तिने समईच्या ज्योतीवरून स्वतःच्या हाताने थोडे पवित्र तेल घेतले आणि ते साडीच्या त्या फाटलेल्या भागावर लावले.

त्याच क्षणी, विठ्ठलदास तिच्या शेजारी प्रकट झाला. त्याने तिचा हात आपल्या हातात घेतला. आणि दोघांनी मिळून तो अर्धवट राहिलेला अभंग गायला सुरुवात केली:

"तुका म्हणे माझे सोयरे जिवलग... 

विठ्ठल हा अंगी विणला रंग!

धागा जोडिला रे जन्माचा हा खेळ, 

आता विठूराया करी आमचा मेळ!"

त्यांनी अभंग पूर्ण करताच, चमत्कार घडला! जमिनीवर पडलेले साडीचे ते दोन्ही तुकडे एका अदृश्य सुई-धाग्याने विणल्यासारखे आपोआप एकमेकांना जोडले गेले! साडी पुन्हा एकदा अखंड झाली. साडीतून एक एवढा तीव्र सुवर्ण प्रकाश बाहेर पडला की गाभाऱ्यातील सर्व पुजारी क्षणभर आंधळे झाल्यासारखे मागे सरकले.

त्या प्रकाशाने वैदर्भीच्या शरीराला विळखा घातला. तिच्या शरीरातील तो सावकाराचा काळा आत्मा त्या साडीच्या प्रकाशामुळे तिच्या शरीरातून बाहेर ओढला जाऊ लागला. वैदर्भी वेदनेने ओरडत होती, "विठ्ठलदास, मला मुक्त कर!"

सावकाराचा आत्मा साडीमध्ये ओढला गेला आणि साडीच्या पदरावरचा तो काळा भाग जळून खाक झाला. वैदर्भीचे हात आणि डोळे पुन्हा एकदा पूर्ववत झाले. ती हलकी झाली. तिने सुटकेचा श्वास घेतला. विठ्ठलदासने हसून तिच्याकडे पाहिले. "अखेर... अखेर आपली साडी पूर्ण झाली, रुक्मिणी!"

पण... हा आनंद फार काळ टिकला नाही.

जशी साडी अखंड झाली आणि प्रकाश शांत झाला, तसे वैदर्भीचे लक्ष मूर्तीकडे गेले. गाभाऱ्यातील तो मुख्य पुजारी नारायण शास्त्री धावत पुढे आले. त्यांनी त्या साडीकडे पाहिले आणि नंतर वैदर्भीकडे पाहून अत्यंत भयाने ओरडले, "मुली! हे काय झालं? विठ्ठलदासने साडीत त्याचा प्राण विणला होता... साडी अखंड झाली खरी, पण..."

वैदर्भीने मागे पाहिले. 

समोर उभा असलेला विठ्ठलदासचा आत्मा आता हळूहळू काचेसारखा तडतडून फुटत होता! साडी जोडण्याच्या प्रक्रियेत विठ्ठलदासची स्वतःची ऊर्जा पूर्णपणे संपली होती.

"विठ्ठलदास! नाही! तू मला सोडून जाऊ शकत नाहीस!" वैदर्भीने त्याच्याकडे झेप घेतली, पण तिचे हात हवेतच राहिले.

विठ्ठलदासचे डोळे अश्रूंनी भरले होते, पण त्याच्या चेहऱ्यावर समाधान होते. तो अत्यंत क्षीण आवाजात म्हणाला, "रुक्मिणी... माझा या जगातील प्रवास संपला. साडी पूर्ण झाली, शाप मिटला. पण मी तुला मुक्त करताना स्वतःचा अस्त केला आहे असं समजू नकोस. माझ्या मागच्या जन्मातील अर्धवट राहिलेलं काम पूर्ण झाला आहे. पण आपली गोष्ट इथेच थांबत नाही ती अजून पूर्ण व्हायची आहे. तुला वेळ आल्यावर सगळं काही समजेल.” 

विठ्ठलदासचा आत्मा पूर्णपणे विरघळून गेला. गाभाऱ्यात फक्त ती धूप-छाव पैठणी साडी निर्जीवपणे पडली होती. वैदर्भीने साडी छातीशी लावून जोरात हंबरडा फोडला.

पण त्याच क्षणी, विठ्ठलाच्या त्या सावळ्या मूर्तीच्या डोळ्यांतून दोन थेंब खरेखुरे अश्रू जमिनीवर सांडले. आणि गाभाऱ्याच्या भिंतींवर अचानक रक्तासारख्या लाल रंगात एक नवीन संदेश उमटला, जो केवळ वैदर्भीलाच दिसत होता. 

तो संदेश विठ्ठलदासचा नव्हता, तर तो खुद्द विठू माउलीचा होता: 

"खेळ अजून संपला नाही वैदर्भी! विठ्ठलदासचा आत्मा संपला नाही, तो बदलला आहे. वाईच्या त्या पडक्या वाड्यात जा... तिथे विठ्ठलदासचा शेवटचा अंश तुझी वाट पाहत आहे, जो तुला या जन्माचा खरा उद्देश देईल!"

मंडळी 

तुम्हा सर्वांना कथा आवडत आहे हे मला फक्त पहिल्या भागावरून समजले. पुढच्या भागांवरही तुमच्या प्रतिक्रियांची अपेक्षा आहे. 

ही कथा काल्पनिक आहे. 

पुढील भागात (भाग ७): विठ्ठलदासचा आत्मा खरोखरच नष्ट झाला आहे का? विठ्ठलाने वैदर्भीला पुन्हा वाईच्या त्याच पडक्या वाड्यात का पाठवले आहे? तिथे कोणता नवीन आणि अंतिम उलगडा होणार? जाणून घेण्यासाठी वाचा अनाहत भाग ७!

क्रमशः 

13 जून 2026 

नमस्कार मंडळी फक्त 8 भागांची कथा आहे आणि 4 दिवसात संपणार आहे. कारण आधीच लिहून झाली आहे. फॉलो करा सगळे भाग सलग मिळतील. रोज दोन भाग प्रकाशित होतील. 

बाकी सगळं काही दत्तात्रेयार्पणमस्तू!!! शुभं भवतू!!! 

स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल