अद्वैत द कोड भाग 2

#कालगर्भ
#अद्वैत - द कोड
कथा वाचण्यापूर्वी - ही कथा काल्पनिक आहे. मला कल्पनांना इंटरेस्टिंग बनवायला आवडतं. सो जी इन्फो गुगलकडून मिळाली, ती मी बऱ्यापैकी ट्विस्ट केली आहे कथेत रंजकता येण्यासाठी.
भाग २: स्मृतींचे जाळे (The Quantum Memory)
कबीरचा प्रश्न ऐकून आयसीयू खोलीत अचानक शांतता पसरली. मॉनिटरचा मंद बीप आवाज सोडला तर काहीच ऐकू येत नव्हतं. सुमतीबाई आता शांत झोपल्या होत्या, त्यांच्या चेहऱ्यावर एक विलक्षण समाधान दिसत होतं. पण कबीरच्या मनात मात्र विचारांचं वादळ सुरू झालं होतं. काही क्षणांपूर्वी जो आनंद त्याच्या डोळ्यांत होता, तो आता एका खोल अस्वस्थतेत बदलला होता.
१५ वर्षांपूर्वी कबीरचे वडील, प्राध्यापक यतीन, जे स्वतः एक मोठे भौतिकशास्त्रज्ञ होते, त्यांचा एका गूढ कार अपघातात मृत्यू झाला होता. त्या अपघाताचा तपास कधीच पूर्ण झाला नव्हता - पोलिसांनी काही महिन्यांतच केस बंद केली होती, आणि लहान वयातल्या कबीरला तेव्हा त्यामागचं राजकारण कधी कळलंच नव्हतं. आज इतक्या वर्षांनी, त्याच जुन्या जखमेवरची खपली अचानक निघाल्यासारखं त्याला वाटत होतं.
अद्वैतने कबीरकडे बघितलं. त्याच्या डोळ्यांत कुठलीच भीती नव्हती, उलट एक खोल माया होती - जणू त्याला माहीत होतं की हा क्षण कधीतरी येणारच होता. तो हळूच म्हणाला, "डॉक्टर, चला लॅबमध्ये जाऊया. इथे तुमची आई आराम करतेय, तिला त्रास द्यायला नको. तुमच्या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरं तिथे मिळतील."
दोघेही कबीरच्या स्वतःच्या लॅबमध्ये आले. रात्रीचे दोन वाजले होते. पूर्ण इमारत शांत होती, फक्त लॅबमधल्या कॉम्प्युटरचे निळे दिवे अंधारात चमकत होते. कबीरने अद्वैतला खुर्चीत बसवलं आणि स्वतः त्याच्यासमोर उभा राहिला, हात बांधून, चेहऱ्यावर पूर्ण गांभीर्य घेऊन.
"बोल अद्वैत. मला विज्ञानाच्या नावाखाली खोटं सांगायचा प्रयत्न करू नकोस. मला आत्ताच जे जाणवलं, त्याला मानसशास्त्रात 'सेल्युलर मेमरी' म्हणतात. जेव्हा दोन माणसं भूतकाळात एकमेकांशी जोडलेली असतात, तेव्हा नंतर स्पर्श होताच त्यांच्यातली जुनी आठवण जागी होते. माझ्या वडिलांच्या अपघाताशी तुझा काय संबंध आहे?" कबीरचा आवाज हळूहळू चढत गेला, त्यात राग कमी आणि भीती जास्त होती.
अद्वैतने एक दीर्घ श्वास घेतला, जणू पुढचं बोलण्याआधी तो स्वतःला तयार करत होता. "डॉक्टर, १५ वर्षांपूर्वी मी अवघा १७ वर्षांचा होतो. तुमचे वडील, प्रा. यतीन, माझ्या कॉलेजमध्ये 'माणसाची जाणीव आणि विज्ञान' या विषयावर संशोधन करत होते. ते अध्यात्मातलं ज्ञान आणि विज्ञानातलं ज्ञान एकत्र आणायचा प्रयत्न करत होते. त्यांचं म्हणणं होतं की माणसाचा मेंदू ही फक्त एक रिसीव्हर आहे, खरी जाणीव पूर्ण विश्वात पसरलेली आहे. आणि ही जाणीव प्रेमाने आणि चांगुलपणाने वाढवता येते."
कबीर थक्क होऊन ऐकत होता. त्याच्या मनात एक जुनी, धूसर आठवण उमलली - लहानपणी वडिलांच्या टेबलावर पडलेली एक जाड डायरी. त्यात काहीतरी विचित्र आकृत्या आणि श्लोक एकत्र लिहिलेले त्याला अंधुक आठवत होतं. पण वडिलांच्या मृत्यूनंतर ती डायरी गायबच झाली होती, आणि तेव्हापासून हा विषय घरात कधी निघालाच नाही.
अद्वैत पुढे म्हणाला, "त्या रात्री, प्रा. यतीन यांनी एक मोठा शोध लावला होता. मेंदूच्या लहरींचा वापर करून माणसाचा स्वभाव बदलणारं एक यंत्र त्यांनी बनवलं होतं. त्याचा वापर करून समाजातली क्रूरता, गुन्हेगारी कमी करता येऊ शकत होती. पण काही स्वार्थी लोकांना हा शोध हवा होता - लोकांच्या मनावर ताबा मिळवण्यासाठी. तुमच्या वडिलांना हे अजिबात मान्य नव्हतं. म्हणून त्यांनी तो डेटा एका सुरक्षित जागी लपवला. त्या रात्री ते मला सोबत घेऊन जात होते, कारण त्यांच्या जीवाला धोका होता. आणि अचानक एका काळ्या गाडीने आमच्या गाडीला धडक दिली..."
"आणि माझ्या वडिलांचा मृत्यू झाला!" कबीरने अद्वैतचं वाक्य पूर्ण केलं, त्याचे डोळे ओले झाले, आवाज कापरा झाला. "पण तू कसा वाचलास? आणि इतकी वर्षं तू कुठे होतास?"
"मी वाचलो, पण खूप जखमी झालो होतो. माझ्या मेंदूला मोठी इजा झाली होती. अनेक वर्षं मी एका आश्रमात राहिलो, जिथे योग आणि ध्यान करून मी स्वतःला बरं केलं. मानसशास्त्रात याला 'न्यूरोप्लास्टिसिटी' म्हणतात - म्हणजे मेंदू स्वतःच्या खराब झालेल्या नसा स्वतःच दुरुस्त करतो. मी हे ध्यानाच्या माध्यमातून अनुभवलं. या प्रक्रियेत माझा मेंदू एका वेगळ्याच पातळीवर जोडला गेला. मला लोकांचं दुःख, त्यांचे विचार जाणवू लागले. पण मी इथे अपघाताने आलेलो नाही डॉक्टर. मला तुमच्या वडिलांनी पाठवलं आहे."
"काय? माझे वडील तर १५ वर्षांपूर्वी वारले!" कबीर जवळजवळ ओरडलाच.
"शरीराने हो," अद्वैत उठून उभा राहिला, त्याचा आवाज शांत पण ठाम होता. "पण कोणतीही माहिती किंवा ऊर्जा कधीच पूर्ण नष्ट होत नाही. ती कुठेतरी साठवलेली राहते. अध्यात्मात याला 'आकाशिक रेकॉर्ड्स' म्हणतात. तुमच्या वडिलांनी त्या रात्री जो डेटा लपवला, त्याची चावी त्यांनी माझ्या सुप्त मनात लॉक करून ठेवली होती. आणि ती चावी उघडण्यासाठी त्यांना अशा माणसाची गरज होती, ज्याला विज्ञान आणि अध्यात्म दोन्ही समजतं... म्हणजेच तुम्ही, कबीर!"
कबीरचं डोकं गरगरायला लागलं. तो एका खुर्चीवर धाडकन बसला. हे सगळं त्याच्या वैज्ञानिक बुद्धीला पटण्यासारखं नव्हतं - पण समोर दिसणारे पुरावे, आईचं अचानक बरं होणं, आणि आत्ताचा तो झटका... तो हे नाकारू शकत नव्हता.
"पण ती चावी तुझ्या मेंदूतून कशी बाहेर काढायची?" कबीरने काही क्षण शांत राहून विचारलं.
"त्यासाठी माझ्या मेंदूला मशीनमध्ये टाकून मला खोल ध्यानाच्या अवस्थेत न्यावं लागेल. जेव्हा माझं मन पूर्ण शांत होईल, तेव्हा ती जुनी आठवण जागी होईल," अद्वैतने सांगितलं, त्याच्या चेहऱ्यावर एक विचित्र ठामपणा होता.
कबीरने वेळ न घालवता लॅबमधलं स्कॅनिंग मशीन सुरू केलं. यंत्रांचा आवाज लॅबमध्ये घुमू लागला. अद्वैतला मशीनच्या आत पाठवण्यात आलं. कबीर कॉम्प्युटर स्क्रीनवर त्याच्या मेंदूचे रिडींग बघू लागला, हातांना घाम फुटला होता. अद्वैतने डोळे बंद केले आणि ओमकाराचा जप सुरू केला. हळूहळू त्याचा श्वास संथ झाला. त्याच्या मेंदूतला भीतीचा भाग पूर्ण शांत झाला आणि विचार करणारा भाग खूप जास्त सक्रिय झाला.
कॉम्प्युटर स्क्रीनवर काही कोड्स दिसायला लागले, ओळीमागून ओळ, वेगाने. कबीर आनंदाने ओरडला, "हो! डेटा येतोय!" त्याचे हात कीबोर्डवर थरथरत होते, डोळे स्क्रीनला खिळलेले होते.
१५ वर्षांपूर्वी लपवलेला तो मोठा शोध आता कबीरच्या डोळ्यांसमोर हळूहळू उलगडत होता. त्यात लिहिलं होतं की, माणसाच्या मनातला चांगुलपणा ही फक्त एक भावना नाही, ती एक खरी ऊर्जा आहे. जर ही ऊर्जा वाढवली, तर जगातले अनेक मानसिक आजार आणि हिंसाचार कमी करता येऊ शकतो. कबीरचे डोळे भरून आले - इतक्या वर्षांनंतर तो पहिल्यांदा वडिलांच्या खऱ्या स्वप्नाला स्पर्श करत होता.
डेटा पूर्ण उतरला. कबीरने सुटकेचा दीर्घ श्वास सोडला, खांदे ढिले झाले.
अद्वैत मशीनमधून बाहेर आला, त्याचा चेहरा पूर्ण फिकट पडला होता, जणू त्याची सगळी ताकद कुणीतरी शोषून घेतली होती. उभं राहतानाही तो थोडा डगमगला, कबीरने त्याला धरलं.
"आपण जिंकलो अद्वैत! माझ्या वडिलांचं स्वप्न आता पूर्ण होणार," कबीर उत्साहाने म्हणाला, त्याच्या आवाजात कित्येक वर्षांनी एक हलकेपणा जाणवत होता.
तितक्यात, लॅबचे मुख्य दरवाजे अचानक "क्लिक" आवाज करत बंद झाले. लॅबमधले सगळे दिवे एका क्षणात लाल रंगाचे झाले, जणू काहीतरी धोक्याचा इशारा. कबीरच्या छातीत धस्स झालं. लॅबच्या मोठ्या स्क्रीनवर एक व्हिडिओ आपोआप सुरू झाला. त्यात एका मास्क घातलेल्या माणसाचा चेहरा दिसत होता, आणि त्याचा आवाज पूर्ण यंत्रासारखा, थंड होता.
तो आवाज म्हणाला, "थँक यू, डॉक्टर कबीर. गेली १५ वर्षं आम्ही ज्या डेटाची वाट बघत होतो, तो आज तुम्ही आम्हाला मिळवून दिला. आता हा डेटा आमचा आहे. आणि हो... तुमच्या लॅबमधली हवा पुढच्या ५ मिनिटांत बंद होणार आहे. गुडबाय!"
स्क्रीन अचानक काळी पडली. कबीरने घाबरून कॉम्प्युटरकडे बघितलं - डेटा आपोआप एका अनोळखी सर्व्हरवर जात होता, वेगाने. कबीरने कीबोर्डवर हात मारत तो थांबवायचा प्रयत्न केला, पण काहीच फरक पडला नाही. पण सगळ्यात मोठा धक्का बसला तो हे बघून की, हा डेटा ज्या सर्व्हरवर जात होता, त्याचं नाव होतं - 'कुतुहल फाउंडेशन' - जी संस्था कबीरच्या स्वतःच्या वडिलांनी सुरू केली होती, आणि जिचे आताचे मुख्य होते कबीरचे सख्खे काका, नागेश!
कबीरचे पाय जमिनीला खिळल्यासारखे झाले. त्याने वळून अद्वैतकडे बघितलं. त्याच्या नजरेत आता प्रश्नांची जागा एका नव्या भीतीने घेतली होती - जर स्वतःच्या रक्तातलाच माणूस या सगळ्यामागे असेल, तर विश्वास कुणावर ठेवायचा?
क्रमशः... २५ जुलै २०२६
नमस्कार मंडळी,
कालगर्भ सिरीजमधली पुढची कथा आहे "अद्वैत द कोड"...
आज या कथेचा दुसरा भाग प्रकाशित करत आहे.
ही कथा फेसबुक पेज, ब्लॉग आणि प्रतिलिपीवर वाचण्यास उपलब्ध होईल.
२०१६ पासूनचं माझं लिखाण वाचायचं असेल, तर ते प्रतिलिपी या अ‍ॅपवर उपलब्ध आहे.
बाकी सगळं काही दत्तात्रेयार्पणमस्तु!!! शुभं भवतु!!!
स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल


टिप्पण्या

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

अनाहत भाग 1 - गौरी हर्षल

अनाहत भाग 2

अनाहत भाग 3